Sarı Köpeklerde Sık Görülen Kulak Hastalıkları

Golden retriever'ım Zeytin'in kulaklarıyla ilk ciddi sınavımı, onu eve getirdikten yaklaşık altı ay sonra verdim. Yaz ortasıydı, göletten çıkmıştı, akşam kanepede uzanırken başını sağ tarafa doğru eğik tuttuğunu fark ettim. Ertesi sabah kulağını arka ayağıyla kaşıyor, sonra da halıya sürtüyordu. O gün öğrendim ki uzun ve sarkık kulaklı ırklarda köpek kulak enfeksiyonu neredeyse bir "meslek hastalığı" gibi. Aradan geçen yıllarda hem veteriner kontrollerinden hem de kendi hatalarımdan çıkardığım dersleri burada toparlamak istiyorum.

Neden özellikle sarkık kulaklı köpekler?

Kulak kanalı köpeklerde "L" şeklindedir; yani dikey bir bölümden sonra yatay bir bölüme döner. Bu yapı zaten havalanmayı zorlaştırır. Üstüne bir de kulak kepçesi kanalın ağzını kapatan bir kapak gibi sarkıyorsa, içeride sıcak ve nemli bir ortam oluşuyor. Maya ve bakteriler tam olarak bu koşulları sever.

Golden, labrador, cocker spaniel, basset gibi ırklarda ek risk faktörleri de var:

• Kanal içinde yoğun tüylenme — özellikle spaniel tipi ırklarda hava sirkülasyonunu iyice kesiyor
• Suya olan ilgi; yüzen köpeklerde kulak içine su kaçması sık
• Gıda ve çevresel alerjilere yatkınlık, ki kronik kulak sorunlarının altındaki en yaygın sebeplerden biri budur
• Fazla kilolu köpeklerde kulak çevresindeki dokunun kalınlaşması ve kanalı daraltması

Zeytin'in ilk enfeksiyonu su kaynaklıydı, ama üçüncüsünde veteriner bana "artık altta yatan bir alerji arayalım" dedi. Gerçekten de tavuk protein kaynağını değiştirdikten sonra sıklık belirgin biçimde düştü. Kulak tekrarlıyorsa mutlaka gıda alerjisi ihtimalini masaya yatırın; bu konuyu ayrı bir yazıda daha ayrıntılı ele almıştık.

Belirtileri erken yakalamak

Erken müdahale ile geç müdahale arasındaki fark, üç günlük damla tedavisi ile iki haftalık, sedasyonlu temizlik gerektiren bir süreç arasındaki fark demek. Ben şu işaretlere bakıyorum:

• Başı tek yöne eğik tutma veya sık sık silkeleme
• Kulak kepçesinin içinde kızarıklık, ısı artışı
• Tatlımsı-küflü ya da keskin bir koku (maya enfeksiyonunun kokusu çok karakteristiktir, bir kez tanıyınca unutmuyorsunuz)
• Kahverengi, siyah veya sarımsı akıntı
• Kulağına dokunulduğunda çekilme, homurdanma
• Kulak dibini yere veya mobilyaya sürtme

Bir uyarı: siyah, kahve telvesi görünümünde ve çok kaşıntılı bir kirlilik varsa akla kulak uyuzu da gelmeli. Bu parazit kaynaklı bir durumdur ve tedavisi farklıdır. Düzenli parazit korumasını aksatmamanın bir sebebi de bu.

Kendi kendine teşhis tuzağı

İlk seferde eczaneden aldığım genel bir kulak damlasını kullandım ve iki gün sonra durum daha kötüydü. Sebebi basit: bakteriyel, mantar ve parazit kaynaklı tabloların ilaçları ayrı. Ayrıca kulak zarı delikse bazı etken maddeler kalıcı hasar bırakabiliyor. Veteriner otoskopla bakmadan hangi damlanın uygun olduğunu bilmek mümkün değil. Ben o dersten sonra evde sadece temizlik yapıyorum, tedaviyi asla kendim başlatmıyorum.

Evde doğru kulak temizliği

Rutin temizlik, enfeksiyonu tedavi etmez ama oluşmasını ciddi biçimde geciktirir. Zeytin'de haftada bir, yüzdüğü günlerde ise aynı akşam uyguladığım yöntem şu:

1. Veterinerin önerdiği, pH'ı köpeğe uygun kulak temizleme solüsyonunu oda sıcaklığına getiriyorum. Soğuk sıvı köpeği ürkütüyor.
2. Kulak kepçesini yukarı doğru hafifçe kaldırıp kanalı düzleştiriyorum ve solüsyonu doğrudan kanalın içine sıkıyorum. Şişenin ucunu kulağa değdirmemeye dikkat ediyorum.
3. Kulak dibini 20-30 saniye masaj yapıyorum; içeriden gelen "cıvık" ses temizliğin işe yaradığının göstergesi.
4. Bırakıyorum silkelensin. Bu aşama dağınık ama gerekli; kirin büyük kısmı böyle çıkıyor.
5. Pamuk pedle sadece gözle görebildiğim yeri, yani kepçenin iç yüzeyini ve kanalın girişini siliyorum.

Kulak çubuğunu kanala sokmayın. Kiri dışarı almak yerine derine itiyorsunuz. Sirke, karbonat, zeytinyağı gibi ev yapımı karışımlar da tahriş olmuş bir deride durumu ağırlaştırıyor. Yüzme sonrası kulakları kuru bir bezle dıştan kurulamak, kulak dibi tüylerini düzenli aldırmak ise gerçekten fark yaratıyor.

Ne sıklıkta yeterli?

Sağlıklı, kısa kulaklı bir köpekte ayda bir bile fazla olabilir; aşırı temizlik koruyucu kulak kirini alıp tahrişe yol açar. Sarkık kulaklı ve suyla arası iyi olanlarda haftada bir mantıklı. Rutin sağlık kontrollerine kulak muayenesini de eklemek, sorunun daha kokusu çıkmadan yakalanmasını sağlıyor.

Kronikleşmeyi önlemek

Tekrarlayan vakalarda asıl mesele kulak değil, kulağa yansıyan başka bir sorundur. Benim listem şöyle: